Gelderse roos met de wetenschappelijke naam Viburnum  is een struik of lage boom die van nature voorkomt in Nederland. De geurende heester bloeit in mei en juni met opvallende witte bloemen die lijken op sneeuwballen. Dit is de reden waarom de Gelderse roos tevens bekend staat onder de naam Sneeuwbal.

De inheemse struik of boom draagt bij aan de ontwikkeling van de biodiversiteit in een gebied. Het is een goede boom voor zowel insecten zoals bijen, die op de nectar afkomen, als bepaalde soorten vogels. De vogels vinden er een plekje om te schuilen of te broeden en eten de vruchten in de winter.

Viburnum Opulus

De vertaling van Viburnum in het Latijns is letterlijk sneeuwbal. De bolvormige witte bloeiwijze doet denken aan een sneeuwbal. De buitenste lokbloemen van de Gelderse roos trekken insecten aan met de nectar in de bloemen. Na de bloei verschijnen er hangende trossen met rode bessen aan de takken. Deze zijn eetbaar voor mensen in kleine hoeveelheden, maar niet erg smakelijk. In grotere hoeveelheden zijn ze giftig. De bessen worden veel gegeten door vogels. Vogels eten ze voornamelijk in de winter, als er een vorst overheen is gegaan. Voor de vorst zijn de vruchten namelijk ook voor de vogels niet lekker met hun bittere smaak.

Grappig genoeg is de Gelderse Roos geen roos, het is dus een heester. 

Gelderse roos struik of boom

Gelderse roos struik of boom

De Viburnum kan tussen de 1,5 en 6 meter hoog worden. De heester kan als struikvorm en als boom worden gekweekt. De gemiddelde hoogte is 3 meter. De herfstkleur van de bossige struik is van toegevoegde decoratieve waarde in het najaar. Het blad kleurt rood, roze en paars. In de winter verliest de struik zijn blad, om in de lente weer opnieuw uit te lopen. De struik of boom is goed winterhard. Er zijn ook een wintergroene variëteiten, bijvoorbeeld de Viburnum Tinus.

Standplaats Gelderse roos

Viburnum houdt van een lichtvochtige bodem, maar niet een blijvend natte grond. Het liefst staat de Gelderse roos op een plekje in de zon of lichte schaduw. Om heel precies te zijn, mag dat dan de ochtendzon of avondzon zijn. De hete middagzon wordt iets minder gewaardeerd. Qua bodem heeft de Viburnum weinig eisen, maar een voorkeur voor kalkhoudende grond.

Bessen Gelderse roos eetbaar

Bessen Gelderse roos eetbaar?

De bessen van de Gelderse roos zijn eetbaar, maar zoals eerder geschreven niet erg smakelijk. Bij grote hoeveelheden zijn ze ook giftig. Je kunt er dus een keer 1 proberen voor de smaak. De smaak is bitter. Zelfs de vogels laten ze hangen tot in de winter. Nadat de vorst eroverheen is geweest wordt de smaak iets zoeter. Vogels eten de bessen en verspreiden zo de zaden door hun uitwerpselen. Het zijn overigens maar enkele soorten vogels die zullen eten van de bessen. De grootste liefhebber is waarschijnlijk de pestvogel.

Gelderse roos snoeien

De struik is goed te gebruiken als een natuurlijke haag en ook als zodanig te snoeien. Je kunt het beste snoeien in de maanden april en september. Voor de groei en het welzijn van de plant is snoeien niet nodig, dus enkel snoeien voor de vorm. Dit doe je in de vorm die je wilt. Snoei hierbij de dode en vreemde takken weg en probeer snoei maximaal 1/5 van de plant weg.

Soorten Viburnum

Er zijn ruim 250 verschillende soorten Viburnum wereldwijd. Een aantal soorten en hun kenmerken zie je hieronder in een overzicht.

Viburnum opulus Roseum

Viburnum opulus ‘Roseum’

Viburnum opulus ‘Roseum’ is een van de soorten die een duidelijk bolvormige bloeiwijze heeft. De soort wordt ongeveer 250 centimeter hoog. Deze staat graag op een zonnige plek in de border en bloeit in de maanden mei en juni.

Check hier een prachtige Viburnum opulus Roseum op bol.com.

Viburnum opulus compactum

Viburnum opulus compactum

Zoals de naam al aangeeft is dit een compacte soort onder de viburnums, die maximaal 1 meter hoog wordt. De wit bloeiende soort geeft veel rode bessen in het najaar. Je kunt ze als een lage haag planten of in een groepje bij elkaar. De rood-oranje najaarskleur is opvallend.

Een Viburnum Opulus ‘Compactum’ vind je hier (link naar bol).

Viburnum Tinus

Viburnum Tinus

Een mooie wintergroene sneeuwbal, die in de wintermaanden bloeit. De bloemen verschijnen in november en blijven tot mei. Deze zijn wit van kleur en licht geurend. Viburnum Tinus staat het liefst op een beschutte plek, anders zou hij wat moeite kunnen krijgen in een vorstperiode. De maximale hoogte die de heester bereikt is 3 meter.

Bekijk deze Viburnum tinus in pot 19cm op de website van bol.com.

Viburnum Plicatum

Viburnum Plicatum

Deze soort is bekend onder de naam Japanse Sneeuwbal. Het is een sierlijke struik met zeer veel bloemen in de bloeiperiode. De bloemen verschijnen in de maanden april en mei. In het najaar ontwikkelen zich donkerkleurige bessen. De heester groeit breed uit en bereikt een hoogte van 175 centimeter.

Bekijk hier een Japanse Sneeuwbal op stam (link naar bol).

Viburnum carlesi

Viburnum carlesi

Een bladverliezende heester met witte bloemen. De bloei vindt plaats in de maanden april en mei. Een zeer winterharde soort die een hoogte van 1,5 meter bereikt.

Bekijk hier een Viburnum carlesii ‘Aurora’ in pot (link naar bol).

Viburnum x burkwoodii

Viburnum x burkwoodii

Een half wintergroene soort die tot 2,5 meter hoog kan worden. De bloei van de tuilvormige witte bloemen is in de maanden maart en april. In het najaar ontwikkelt hij rode vruchten die verkleuren naar zwart.

Bekijk deze Viburnum Burkwoodii eens (link naar de website van bol).

Viburnum x bodnantense Dawn

Viburnum x bodnantense ‘Dawn’

Een soort sneeuwbal met een rozige bloem, bloeiend van november tot maart op de kale takken. Na de bloei komt het blad tevoorschijn in de lente. De diepgroene balderen verkleuren in het najaar  oranje, rood en paars waarna ze in de winter afvallen. Deze langzame groeier is geschikt voor in een kleine tuin.

Bekijk deze Viburnum Bodnantense ‘Dawn’ eens (link naar de website van bol).